Europejski Fundusz Społeczny (EFS) utworzono w 1957 roku, na podstawie artykułu 123 Traktatu o EWG, jako pierwszy fundusz strukturalny Wspólnot Europejskich. Po raz pierwszy zastosowano go w praktyce już w roku 1960.
EFS od lat 60-tych do dnia dzisiejszego ewoluował wielokrotnie w celu dostosowania się do szybko zmieniającej się sytuacji polityczno-gospodarczej Europy, jak i do nowych wyzwań polityki zatrudnia.

Początek: lata 1957-1971

Powstały w 1957 roku EFS miał za zadanie polepszyć szanse uzyskania pracy we Wspólnocie poprzez promowanie zatrudnienia i zwiększenie geograficznej i zawodowej mobilności pracowników. Początkowo EFS był zarządzany przez Komisję wspieraną przez Komitet Funduszu Społecznego, w skład którego wchodzili przedstawiciele rządów, związków zawodowych i pracodawców - ciało to zresztą funkcjonuje do dnia dzisiejszego.
EFS funkcjonował początkowo na zasadzie zwrotu połowy kosztów za szkolenia zawodowe poniesione przez organy publiczne państw członkowskich, jak i przyznawania grantów oraz zasiłków na przesiedlenie dla pracowników, których pensje zostały pomniejszone na czas restrukturyzacji przedsiębiorstw, w których pracowali. Innym celem było wspieranie robotników w przemieszczaniu się do innych regionów w celu poszukiwania pracy, jak i tych, którzy musieli podnosić swoje kwalifikacje, aby nadążyć za zmianami w formach pracy. Z pomocy jednak wyłączone były wtedy szkolenia dla sektora publicznego i przedsiębiorstw prywatnych.
W tym okresie przeszkolono ponad milion pracowników i wsparto 700 tysięcy tych, którzy zmienili miejsce zamieszkania w celu podjęcia nowej pracy. Głównymi beneficjantami były wtedy Włochy i Niemcy. Kwotowo, przyznawanie grantów wzrosło z 8,2 mln ECU w 1965 roku do 46,2 mln w roku 1970.

Reforma 1971 roku

Metody zwalczania bezrobocia z lat 60-tych okazały się niewystarczające w latach 70-tych, gdy pojawiły się nowe wyzwania i problemy takie jak ograniczenia w zatrudnieniu spowodowane czynnikami strukturalnymi. Dlatego w 1971 roku zreformowano Fundusz powiększając jego zasoby, a jego nowa struktura była swoistym kompromisem pomiędzy państwami członkowskimi, zwolennikami skoncentrowania się na bezrobociu strukturalnym w słabiej rozwiniętych regionach, a państwami zorientowanymi na pomoc określonym kategoriom pracowników. Oprócz finansowania przekwalifikowań i przemieszczania się siły roboczej, EFS rozszerzył swoją działalność o wspieranie sektora państwowego i prywatnego a także o dostosowanie infrastruktury i miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych i inwalidów, zaczęto finansować projekty a nie tylko pojedyncze osoby, jak również rozpoczęto finansowanie programów skierowanych na aktywizację zawodową młodzieży. Głównymi sektorami gospodarki, na wspieraniu których koncentrował się EFS w tym okresie było rolnictwo i branża tekstylno-odzieżowa.

Poprawki z roku 1977 i 1978

Dzięki tym poprawkom EFS zaczął finansować projekty pomagające w znalezieniu zatrudnienia także imigrantom i ich rodzinom, bezrobotnym kobietom, które skończyły 25 lat czy osobom chcącym powrócić do pracy po długim przebywaniu poza rynkiem pracy, jak i osobom poniżej 25 roku ze szczególnym uwzględnieniem poszukujących pracy po raz pierwszy. Rozpoczęto również wspieranie szkoleń zawodowych i mobilności pracowników.

Okres 1983-1988

To czas znaczącego pogorszenia się sytuacji na rynku pracy, szczególnie dotknięte były osoby młode. W 1982 roku liczba bezrobotnych na terenie Wspólnoty wzrosła do 10,5 mln, w tym 42% stanowiły osoby poniżej 25 roku życia. Dlatego też zmiany EFS wprowadzone w 1983 roku dotyczyły głównie programów nakierowanych na pomoc ludziom młodym, dla których EFS miał finansować szkolenia zawodowe oraz praktyki, jak i tworzenie nowych miejsc pracy dla młodzieży w regionach szczególnie zagrożonych bezrobociem.

1989-1993 - fundamentalne zmiany

W 1988 roku Komisja przedłożyła propozycje daleko idącej reformy Funduszu, która pociągała za sobą dwukrotne zwiększenie środków jakimi Fundusz dotychczas dysponował, jak i nakazała wykorzystywanie tych środków w sposób bardziej skoncentrowany i zorientowany, aby promować spójność społeczną i gospodarczą we Wspólnocie. Również w celu poprawienia skuteczności EFS, jak i w obliczu uruchomienia jednolitego rynku wewnętrznego UE, EFS został włączony w całościową politykę strukturalną Wspólnoty Europejskiej.
EFS wyznaczone został cztery zasady, którymi miał się kierować:
Zasada koncentracji - wykorzystanie funduszy musi się koncentrować na ograniczonych, precyzyjnie określonych celach.
Zasada programowania - wszelkie działania muszą być oparte na wieloletnich, strategicznych programach rozwoju. Fundusze nie wspierają bezpośrednio konkretnych wskazanych projektów, lecz projekty ujęte w ramy długofalowych strategii. Programowanie i realizacja działań funduszy strukturalnych odbywa się w okresach siedmioletnich.
Zasada partnerstwa - realizacja projektów i ich monitorowanie obywa się przy ścisłej współpracy Komisji wraz z krajowymi, regionalnymi i lokalnymi władzami oraz partnerami społecznymi i gospodarczymi.
Zasada dodatkowości - środki funduszu mają uzupełniać środki przeznaczone na ten cel przez kraje członkowskie, a więc nie mogą zastępować w całości środków państwowych.

Czas przeglądu: 1993-1999

Okres ten jest uznawany za jeden z najbardziej aktywnych dla funduszu - było to związane ze znaczącym wzrostem stopy bezrobocia w krajach UE. Istotnie więc zwiększono środki na EFS do 47 mld ECU, które były głównie przeznaczone na rozwój najsłabiej rozwiniętych regionów.


Materiał pochodzi ze strony internetowej Krajowego Ośrodka Szkoleniowego Europejskiego Funduszu Społecznego